چرا هارد اکسترنال صدا میدهد؟

1404/10/06

مقالات

اگر می‌خواهید بدانید چرا هارد اکسترنال صدا می‌دهد؟ در این مقاله دلایل رایج صدا، نشانه‌های خرابی و روش‌های پیشگیری را بررسی کرده‌ایم تا از داده‌های خود محافظت کنید.

در سایت هموتک قصد داریم بررسی کنیم چرا هارد اکسترنال صدا می‌دهد؟ و چه علائمی نشان می‌دهد که هارد شما نیاز به تعمیر یا مراقبت دارد.

چرا هارد اکسترنال صدا می‌دهد؟ بررسی دلایل رایج

شنیدن صداهای غیرعادی از هارد اکسترنال معمولاً زنگ خطری است که نباید نادیده گرفته شود. هارد دیسک‌های اینترنال و اکسترنال دارای قطعات مکانیکی (دیسک‌های چرخان و بازوی متحرک) هستند، بنابراین شنیدن یک صدای بسیار ملایمِ «ویز-ویز» هنگام کار طبیعی است، اما صداهای بلندتر نشان‌دهنده مشکل هستند.

در ادامه، دلایل اصلی صدا دادن هارد را از موارد ساده تا بحرانی بررسی می‌کنیم:

۱. کمبود توان الکتریکی (تیک‌تیک ضعیف)

این رایج‌ترین دلیل در هاردهای اکسترنال است. اگر پورت USB کامپیوتر یا لپ‌تاپ نتواند جریان الکتریکی کافی تأمین کند، هد هارد نمی‌تواند به درستی حرکت کند.

نشانه: صدای تیک‌تیک (Clicking) منظم و شناسایی نشدن هارد در سیستم.
راه حل: هارد را به پورت‌های پشت کیس (مستقیم روی مادربرد) وصل کنید یا از کابل‌های Double USB (که از دو پورت برق می‌گیرند) استفاده کنید.

قبل از خراب شدن هارد قدیمی، همین حالا سراغ خرید هارد اکسترنال با قیمت عالی بروید.

۲. ضربه فیزیکی و نقص مکانیکی (صدای کلیک بلند یا تق‌تق)

اگر هارد از دستتان افتاده یا ضربه خورده است، احتمالاً دچار Click of Death شده است. این صدا زمانی رخ می‌دهد که بازوی خواننده (Head) آسیب دیده و مدام به استوپر برخورد می‌کند.

نشانه: صدای تق‌تق متوالی و بلند.
هشدار: در این وضعیت هرگز هارد را دوباره روشن نکنید! هر ثانیه کار کردن در این حالت می‌تواند باعث خراشیدگی دیسک (Platter) و نابودی دائمی اطلاعات شود.

۳. گیر کردن موتور یا هد (صدای بیپ‌بیپ یا وزوز شدید)

اگر موتور هارد نتواند دیسک را به چرخش درآورد یا هد روی سطح دیسک گیر کرده باشد، صدای بوق ظریف یا وزوز شنیده می‌شود.

علت: نوسان برق یا شوک فیزیکی حین کار.
وضعیت: این یک مشکل سخت‌افزاری جدی است و نیاز به باز شدن در محیط کلین‌روم (توسط متخصص) دارد.

۴. خرابی کابل یا سوکت (قطع و وصل شدن صدا)

گاهی اوقات خودِ کابل USB یا سوکت ورودی هارد دچار اتصالی شده است.

راه حل: حتماً با یک کابل دیگر تست کنید. گاهی اوقات لق بودن سوکت باعث می‌شود جریان برق ناپایدار باشد و هارد مدام ری‌استارت شود و صدا بدهد.

۵. فرسودگی و بخش‌های آسیب‌دیده (صداهای نامنظم)

اگر هارد قدیمی است، ممکن است به دلیل وجود Bad Sectorهای زیاد، سیستم برای خواندن یک بخش خاص مدام تلاش کند و صدای لرزش یا خرخر غیرعادی تولید شود.

جدول عیب‌یابی سریع

نوع صدا	علت احتمالی	فوریت اقدام
تیک‌تیک ملایم	کمبود برق یا کابل ضعیف	پایین (تعویض کابل/پورت)
تق‌تق بلند (منظم)	خرابی هد یا برد الکترونیکی	بسیار بالا (فورا از برق بکشید)
صدای بوق یا بیپ	گیر کردن موتور یا هد	بسیار بالا
ویز-ویز مداوم	چرخش طبیعی دیسک	طبیعی (جای نگرانی نیست)

۳ گام حیاتی وقتی هارد صدا می‌دهد:

فورا هارد را جدا کنید: اگر صدا غیرعادی است، اجازه ندهید بیشتر کار کند.
از نرم‌افزارهای ریکاوری استفاده نکنید: این نرم‌افزارها با فشار آوردن به هد، آسیب سخت‌افزاری را چند برابر می‌کنند.
تکان ندهید: از تکان دادن یا ضربه زدن به هارد برای رفع صدا جداً خودداری کنید.

آیا صدای هارد اکسترنال خطرناک است؟

بله، در اکثر موارد صدای غیرعادی هارد اکسترنال خطرناک است و باید آن را به عنوان یک هشدار جدی برای «مرگ قریب‌الوقوع هارد» یا «از دست رفتن اطلاعات» در نظر بگیرید.

از آنجایی که هارد دیسک‌ها دارای قطعاتی با دقت میکروسکوپی هستند، هر صدایی نشانه یک تداخل فیزیکی است. در ادامه بررسی می‌کنیم که کدام صداها خطرناک و کدام‌ها طبیعی هستند:

۱. صداهای «خطرناک» (نیاز به اقدام فوری)

اگر این صداها را می‌شنوید، احتمالاً هارد شما دچار مشکل مکانیکی شده است:

صدای کلیک متوالی (Click of Death): این خطرناک‌ترین صداست. نشانه این است که بازوی خواننده نمی‌تواند موقعیت خود را پیدا کند یا به سطح دیسک برخورد می‌کند.
صدای بیپ‌بیپ (Beeping): معمولاً نشانه گیر کردن موتور (Spindle) یا چسبیدن هد به دیسک است. در این حالت دیسک نمی‌تواند بچرخد.
صدای خراشیده شدن یا سایش: نشانه برخورد فیزیکی هد با سطح مغناطیسی دیسک است که منجر به نابودی دائمی داده‌ها می‌شود.

۲. صداهای «کم‌خطر یا طبیعی»

صدای ویز-ویز ملایم (Whirring): صدای چرخش موتور دیسک است که وقتی هارد را به برق می‌زنید شروع می‌شود و کاملاً طبیعی است.
صدای جیرجیر لحظه‌ای: گاهی اوقات هنگام خواندن یا نوشتن سنگین اطلاعات، صدای جابه‌جایی سریع هد شنیده می‌شود که اگر همیشگی نباشد، لزوماً خطرناک نیست.

۳. چرا این صداها خطرناک هستند؟ (آناتومی آسیب)

برای درک خطر، باید بدانید که فاصله بین «هد» و «صفحه دیسک» در هارد دیسک‌ها کمتر از قطر یک تار مو یا ذرات گرد و غبار است.

برخورد (Head Crash): وقتی هارد صدای تق‌تق یا خراش می‌دهد، یعنی هد در حال ضربه زدن به صفحه است. این کار لایه مغناطیسی حاوی اطلاعات شما را می‌تراشد و تبدیل به پودر می‌کند. در این صورت، اطلاعات حتی توسط پیشرفته‌ترین مراکز ریکاوری هم قابل بازیابی نخواهد بود.

۴. چه زمانی باید نگران شد؟ (چک‌لیست نهایی)

اگر صدای هارد با یکی از موارد زیر همراه است، وضعیت بحرانی است:

سیستم هارد را شناسایی نمی‌کند.
سرعت کپی کردن فایل‌ها به شدت افت کرده یا سیستم هنگ می‌کند.
فایل‌ها یا پوشه‌ها ناپدید شده‌اند یا باز نمی‌شوند.

دستورالعمل ایمنی (اگر اطلاعاتتان مهم است):

فورا هارد را از سیستم جدا کنید.
دوباره امتحان نکنید: وصل کردن مکرر هارد به سیستم‌های مختلف به امید اینکه "شاید این بار بالا بیاید"، فقط باعث شخم زدن بیشتر سطح دیسک توسط هد می‌شود.
فریز نکنید: یک باور اشتباه قدیمی وجود دارد که گذاشتن هارد در فریزر صدا را قطع می‌کند؛ این کار باعث میعان رطوبت داخل هارد و خرابی ۱۰۰ درصدی آن می‌شود.

تفاوت صدای طبیعی و غیرطبیعی هارد اکسترنال

تشخیص تفاوت بین صدای عملیاتی نرمال و صداهای هشداردهنده، کلید اصلی برای جلوگیری از نابودی اطلاعات است. هارد دیسک‌های اکسترنال (مدل‌های HDD) به دلیل داشتن قطعات مکانیکی، هرگز کاملاً بی‌صدا نیستند.

در اینجا راهنمای تشخیص تفاوت این صداها آورده شده است:

۱. صداهای طبیعی (نشانه سلامت دستگاه)

این صداها معمولاً یکنواخت، ملایم و کوتاه هستند:

صدای دور گرفتن (Spin-up): وقتی هارد را وصل می‌کنید، صدای "ویز" ضعیفی می‌شنوید که فرکانس آن بالا می‌رود. این صدای چرخش دیسک‌هاست که به سرعت ۵۴۰۰ یا ۷۲۰۰ دور در دقیقه می‌رسند.
صدای جیرجیر بسیار ملایم و سریع: هنگام کپی کردن فایل‌های پرحجم، صدای جابه‌جایی سریع "هد" برای خواندن/نوشتن شنیده می‌شود که کاملاً طبیعی است.
صدای تیک تک‌مرحله‌ای: زمان جدا کردن هارد از سیستم (Eject)، ممکن است یک صدای "تیک" ریز بشنوید که نشانه پارک شدن هد در جای امن است.

۲. صداهای غیرطبیعی (نشانه خرابی یا بحران)

این صداها معمولاً بلند، تکرار شونده و آزاردهنده هستند:

تیک‌تیک متناوب (Clicking): شنیدن صدای "تق... تق... تق..." با فاصله‌های منظم. این یعنی بازوی هارد تلاش می‌کند اطلاعات را بخواند اما شکست می‌خورد و به جای اولش برمی‌گردد.
صدای بیپ‌بیپ (Beeping): این صدا در واقع لرزش موتور است که قدرت چرخاندن دیسک را ندارد (مثل ماشینی که استارت می‌خورد اما روشن نمی‌شود).
صدای سایش یا جیغ (Grinding/Screeching): صدایی شبیه به کشیده شدن دو قطعه فلزی روی هم. این بدترین سناریوی ممکن و نشانه برخورد مستقیم هد با دیسک است.
صدای لرزش شدید: اگر هارد روی میز می‌لرزد و صدای غیرعادی می‌دهد، ممکن است محور اصلی دیسک‌ها (Spindle) از تراز خارج شده باشد.

جدول مقایسه سریع

ویژگی	صدای طبیعی (Safe)	صدای غیرطبیعی (Danger)
بلندی صدا	فقط در محیط ساکت شنیده می‌شود.	از فاصله دور یا با وجود صدای محیط شنیده می‌شود.
تداوم	کوتاه است و بعد از مدتی قطع می‌شود.	مداوم است یا الگوی تکراری (لوپ) دارد.
واکنش سیستم	هارد سریع شناسایی می‌شود.	سیستم هنگ می‌کند یا هارد شناسایی نمی‌شود.
ریتم	نامنظم (متناسب با خواندن فایل).	کاملاً منظم و ریتمیک (مثل ساعت).

یک آزمایش ساده برای اطمینان

اگر شک دارید که صدا از نقص مکانیکی است یا کمبود برق:

هارد را با یک کابل کوتاه و اصلی به پورت پشت کیس (در کامپیوتر) وصل کنید.
اگر صدا قطع شد، مشکل از منبع تغذیه بوده است.
اگر صدا همچنان ادامه داشت، مشکل سخت‌افزاری است.

نکته طلایی درباره حافظه‌های SSD

اگر هارد شما از نوع SSD (بدون قطعات مکانیکی) است، نباید هیچ صدایی بدهد. هرگونه صدای سوت یا ویزویز در SSDها مربوط به قطعات الکترونیکی (Coil Whine) است که معمولاً خطرناک نیست اما اگر بلند باشد نشانه کیفیت پایین مدار برق آن است.

چرا هارد اکسترنال بعد از ضربه صدا می‌دهد؟

وقتی هارد اکسترنال (مدل‌های HDD) دچار ضربه می‌شود، حتی اگر این ضربه از ارتفاع کمی باشد، یک فاجعه مکانیکی در ابعاد میکروسکوپی در داخل آن رخ می‌دهد. دلیل صدا دادن هارد بعد از ضربه، خروج قطعات از تراز فیزیکی است.

در ادامه، ۳ اتفاق اصلی که پس از ضربه باعث ایجاد صدا می‌شود را بررسی می‌کنیم:

۱. برخورد هد با صفحه (Head Crash)

در حالت عادی، هد هارد با فاصله‌ای کمتر از چند نانومتر (بسیار نازک‌تر از یک تار مو) روی دیسک شناور است.

بعد از ضربه: شوک فیزیکی باعث می‌شود هد به سطح دیسک که با سرعت ۵۴۰۰ دور در دقیقه می‌چرخد، برخورد کند.
نوع صدا: صدای خراشیده شدن یا سایش فلز.
نتیجه: این برخورد لایه مغناطیسی دیسک را می‌تراشد. ذرات کنده شده مانند گرد و غبار در داخل هارد پخش می‌شوند و باعث خرابی‌های زنجیره‌ای می‌شوند.

۲. تغییر شکل بازوی مکانیکی (Bent Actuator Arm)

بازویی که هد را جابه‌جا می‌کند بسیار ظریف است.

بعد از ضربه: بازو خم می‌شود یا از محور خود خارج می‌شود. در این حالت هد نمی‌تواند روی شیارهای اطلاعاتی قرار بگیرد.
نوع صدا: صدای تیک‌تیک منظم (Clicking).
نتیجه: هد مدام به نقطه شروع برمی‌گردد تا کالیبره شود اما چون تراز نیست، به استوپر (Stopper) برخورد کرده و صدای تق‌تق تولید می‌کند.

۳. قفل شدن موتور یا محور دیسک (Seized Spindle)

دیسک‌ها روی یک محور مرکزی می‌چرخند که با بلبرینگ‌های بسیار دقیق نگه داشته شده است.

بعد از ضربه: محور دیسک ممکن است تاب بردارد یا هد روی دیسک گیر کند و اجازه چرخش به آن ندهد.
نوع صدا: صدای بیپ‌بیپ ظریف یا وزوز شدید (Buzzing).
نتیجه: موتور سعی می‌کند بچرخد اما نمی‌تواند، در نتیجه فشار زیادی به برد الکترونیکی وارد شده و ممکن است هارد بسوزد.

چرا این صدا خطرناک‌ترین حالت ممکن است؟

بسیاری از کاربران تصور می‌کنند اگر هارد را چندین بار به برق بزنند، ممکن است یک بار شانس بیاورند و هارد بالا بیاید. اما:

هشدار: بعد از ضربه، هر ثانیه چرخش دیسک به معنای شخم زدن بیشتر اطلاعات است. اگر هد آسیب دیده باشد، مثل یک چاقو روی صفحه دیسک عمل کرده و اطلاعات را برای همیشه نابود می‌کند.

اقدامات حیاتی بعد از ضربه خوردن هارد:

برق را قطع کنید: به محض شنیدن صدای غیرعادی، هارد را از سیستم جدا کنید.
به هیچ وجه هارد را باز نکنید: محیط داخل هارد استریل است. باز کردن پیچ‌های هارد در محیط خانه، به دلیل وجود ذرات معلق در هوا، بازیابی اطلاعات را غیرممکن می‌کند.
به نرم‌افزارها اعتماد نکنید: هیچ نرم‌افزاری نمی‌تواند بازوی خم شده یا هد شکسته را تعمیر کند؛ این نرم‌افزارها فقط فشار کار را بالا برده و آسیب را بیشتر می‌کنند.

نقش بدسکتور در ایجاد صدای هارد اکسترنال

بدسکتورها (Bad Sectors) در واقع نقاط کوچکی روی صفحات مغناطیسی هارد هستند که به دلیل آسیب فیزیکی یا تحلیل رفتن مواد مغناطیسی، قابلیت خواندن و نوشتن اطلاعات را از دست داده‌اند. نقش بدسکتور در ایجاد صدا معمولاً به تلاش بیش از حد هد برای خواندن آن نقاط مربوط می‌شود.

در ادامه، چگونگی تبدیل بدسکتور به صدای غیرعادی را بررسی می‌کنیم:

۱. تلاش برای بازخوانی (Retry Cycle)

وقتی هدِ هارد به ناحیه‌ای می‌رسد که دارای بدسکتور است، نمی‌تواند داده‌ها را با موفقیت بخواند. طبق برنامه‌ریزی سفت‌افزار (Firmware) هارد، دستگاه چندین بار پشت سر هم تلاش می‌کند تا آن بخش را بخواند.

ایجاد صدا: این رفت و برگشت‌های سریع و پیاپی هد روی یک نقطه خاص، صدای خِرخِر (Grinding) یا تیک‌تیک‌های سریع و نامنظم ایجاد می‌کند.
فشار مکانیکی: این فرآیند باعث داغ شدن موتور و خستگی بازوی مکانیکی می‌شود.

۲. پدیده بازنشانی هد (Head Re-calibration)

اگر بدسکتورها در ناحیه حساسی از دیسک (مانند Service Area که اطلاعات راه‌اندازی هارد در آنجاست) باشند، هارد دچار سردرگمی می‌شود.

ایجاد صدا: هارد تصور می‌کند که جای هد را گم کرده است، بنابراین هد را تا انتهای مسیر به عقب برمی‌گرداند تا دوباره کالیبره شود. برخورد هد با نگهدارنده انتهای مسیر، صدای "تق" یا "کلیک" واضح تولید می‌کند.

۳. تفاوت بدسکتور نرم‌افزاری و سخت‌افزاری در ایجاد صدا

نوع بدسکتور	علت	وضعیت صدا
نرم‌افزاری (Logical)	خطاهای نوشتاری یا نوسان برق	معمولاً بی‌صدا است یا فقط سرعت سیستم را کند می‌کند.
سخت‌افزاری (Physical)	ضربه، گرد و غبار یا فرسودگی	عامل اصلی ایجاد صداهای کلیک و خِرخِر است.

۴. آیا بدسکتور باعث خرابی کامل می‌شود؟

بدسکتور مانند یک بیماری واگیردار است. وقتی یک نقطه از دیسک آسیب فیزیکی می‌بیند، ممکن است ذرات بسیار ریزی از سطح دیسک جدا شوند. این ذرات در فضای داخل هارد معلق شده و با برخورد به نقاط دیگر، بدسکتورهای جدیدی ایجاد می‌کنند.

صدای بلندتر = آسیب بیشتر: هرچه صدای تلاش هد برای خواندن بدسکتورها بلندتر باشد، احتمال برخورد فیزیکی هد با دیسک و ایجاد "خراشیدگی دایره‌ای" (Sledding) بیشتر است که منجر به نابودی دائمی اطلاعات می‌شود.

۵. راهکار مواجهه با هارد دارای بدسکتور صدا‌دار

استفاده از نرم‌افزارهای "Repair" ممنوع: نرم‌افزارهایی که ادعای تعمیر بدسکتور دارند، با فشار آوردن به هد برای بازنویسی سکتورهای خراب، فقط مرگ هارد را تسریع می‌کنند.
تهیه بک‌آپ سریع: اگر هارد هنوز شناسایی می‌شود و صدا می‌دهد، فقط فایل‌های حیاتی را به صورت گلچین شده کپی کنید (از کپی کردن کل هارد خودداری کنید چون فشار زیادی به هد وارد می‌شود).
تعویض هارد: هاردی که به دلیل بدسکتور سخت‌افزاری به صدا افتاده است، دیگر قابل اعتماد نیست و هر لحظه ممکن است کاملاً از کار بیفتد.

تفاوت صدای هارد اکسترنال HDD و SSD

اصلی‌ترین و بنیادی‌ترین تفاوت این دو در این است که SSDها هیچ قطعه مکانیکی و متحرکی ندارند، در حالی که HDDها از دیسک‌های چرخان و بازوی متحرک استفاده می‌کنند. بنابراین، هرگونه صدایی در این دو حافظه معنای کاملاً متفاوتی دارد.

در ادامه تفاوت صداها و منشأ آن‌ها را بررسی می‌کنیم:

۱. هارد دیسک اکسترنال (HDD)

HDDها مانند یک گرامافون مینیاتوری هستند. موتور آن‌ها دیسک‌ها را می‌چرخاند و یک هد (Head) با سرعت بسیار بالا روی دیسک جابه‌جا می‌شود.

صدای طبیعی: یک صدای «ویز-ویز» ملایم (چرخش دیسک) و گاهی صدای «تیک» خیلی ظریف هنگام شروع یا پایان کار.
صدای غیرطبیعی: تق‌تق (Clicking)، جیغ کشیدن یا خراشیدگی. این صداها نشانه نقص مکانیکی، برخورد هد با دیسک یا خرابی موتور است.

۲. حافظه اکسترنال (SSD)

SSDها از تراشه‌های حافظه (فلاش) تشکیل شده‌اند و دقیقاً مانند یک فلش‌مموری بزرگ عمل می‌کنند. هیچ قطعه‌ای در داخل آن‌ها نمی‌چرخد یا جابه‌جا نمی‌شود.

صدای طبیعی: سکوت مطلق. یک SSD سالم نباید هیچ‌گونه صدای مکانیکی تولید کند.
صدای غیرطبیعی: ممکن است یک صدای سوت بسیار ظریف یا «ویز» الکترونیکی شنیده شود که به آن Coil Whine می‌گویند.
- علت: این صدا مربوط به قطعات الکترونیکی (مانند سلف‌ها یا خازن‌ها) روی برد مدار است که هنگام عبور جریان برق با فرکانس خاصی می‌لرزند.
- خطر: این صدا معمولاً خطرناک نیست و نشانه خرابی اطلاعات نیست، اما اگر خیلی بلند باشد، نشانه کیفیت پایین مدار تغذیه است.

مقایسه کلیدی در یک نگاه

ویژگی	هارد اکسترنال (HDD)	حافظه اکسترنال (SSD)
منبع صدا	مکانیکی (موتور و بازو)	الکترونیکی (جریان برق)
صدای کارکرد عادی	لرزش و چرخش ملایم	سکوت کامل
صدای کلیک یا تق‌تق	بسیار خطرناک (مرگ هارد)	غیرممکن (قطعه متحرک ندارد)
حساسیت به ضربه	ضربه باعث ایجاد صدای فوری و خرابی می‌شود.	در برابر ضربه مقاوم است و صدا نمی‌دهد.

یک نکته بسیار مهم

اگر دستگاهی دارید که فکر می‌کنید SSD است اما صدای تیک‌تیک یا چرخش از آن می‌شنوید، دو حالت وجود دارد:

دستگاه شما در واقع یک HDD است که در قاب SSD قرار گرفته (یا مدل‌های قدیمی هیبریدی SSHD است).
اگر مطمئن هستید SSD است، آن صدا احتمالاً مربوط به فن لپ‌تاپ شماست که نزدیک به درگاه USB قرار دارد و نه خودِ حافظه.

چرا هارد اکسترنال نو صدا می‌دهد؟

شنیدن صدا از یک هارد اکسترنال نو لزوماً به معنای خرابی آن نیست، اما به دلیل حساسیت بالای قطعات مکانیکی، باید تفاوت بین صدای عملیاتی و نقص فنی را تشخیص دهید.

در ادامه، دلایل اصلی صدا دادن یک هارد تازه خریداری شده را بررسی می‌کنیم:

۱. صدای طبیعی چرخش (Spin-up)

هاردهای اکسترنال HDD دارای دیسک‌هایی هستند که با سرعت ۵۴۰۰ یا ۷۲۰۰ دور در دقیقه می‌چرخند.

علت: وقتی هارد را برای اولین بار وصل می‌کنید، موتور باید دیسک‌ها را از حالت سکون به سرعت نهایی برساند. این فرآیند صدای "ویز" یا "سوت" ملایمی ایجاد می‌کند.
وضعیت: طبیعی است. اگر بعد از چند ثانیه صدا یکنواخت شد، جای نگرانی نیست.

۲. فعالیت‌های پس‌زمینه سیستم‌عامل (Indexing)

وقتی یک هارد نو را به ویندوز یا مک وصل می‌کنید، سیستم‌عامل شروع به بررسی و فهرست‌بندی (Indexing) فضا برای جستجوی سریع‌تر فایل‌ها می‌کند.

علت: این کار باعث جابه‌جایی مداوم هد (Head) روی دیسک می‌شود.
نوع صدا: صدای خِرخِر بسیار ظریف و نامنظم.
وضعیت: طبیعی است. پس از اتمام ایندکس کردن، صدا قطع می‌شود.

۳. فناوری "تخلیه بار" (Head Parking)

برخی برندها (مانند وسترن دیجیتال یا سیگیت) برای ذخیره انرژی و امنیت بیشتر، هد را در مواقعی که از هارد استفاده نمی‌شود به سرعت پارک می‌کنند.

علت: جابه‌جایی هد به محل استراحت (Ramp).
نوع صدا: صدای یک "تیک" یا "کلیک" تکی و ضعیف در فواصل زمانی مشخص.
وضعیت: طبیعی است. این بخشی از طراحی هوشمند هارد برای جلوگیری از آسیب در صورت تکان خوردن است.

چه زمانی صدای هارد نو «غیرطبیعی» است؟

اگر هارد شما نو است اما صداهای زیر را دارد، احتمالاً در حین حمل و نقل یا در انبار دچار آسیب فیزیکی شده است:

تق‌تق مداوم (Clicking): اگر هارد صدای "تق تق تق" منظم می‌دهد و در سیستم شناسایی نمی‌شود، یعنی هد آسیب دیده است.
صدای بوق ظریف (Beeping): نشانه این است که موتور قدرت چرخاندن دیسک را ندارد (احتمالاً به دلیل ضربه در مسیر ارسال).
لرزش غیرعادی: اگر هارد روی میز می‌لرزد، ممکن است محور دیسک‌ها تراز نباشد.

راهکار نهایی برای اطمینان

استفاده از کابل اصلی: حتماً از کابل داخل جعبه استفاده کنید و آن را به پورت‌های پشت کیس وصل کنید.
تست سلامت (Health Check): نرم‌افزار Hard Disk Sentinel را نصب کنید. اگر سلامت (Health) هارد را ۱۰۰٪ نشان داد، صداهای شنیده شده بخشی از عملکرد طبیعی دستگاه هستند.
گارانتی: اگر صدا بلند است و نرم‌افزار سلامت را پایین نشان می‌دهد، چون هارد نو است، بدون دستکاری آن را برای تعویض (RMA) به شرکت گارانتی ببرید.

راه‌های کاهش صدای هارد اکسترنال

اگر صدای هارد اکسترنال شما از نوع طبیعی (صدای چرخش دیسک یا لرزش ملایم) است، می‌توانید با چند ترفند ساده آن را کاهش دهید. اما اگر صدا از نوع غیرطبیعی (تق‌تق یا جیغ) است، این راه‌ها کمکی نمی‌کنند و باید به فکر نجات اطلاعات باشید.

برای کاهش صداهای آزاردهنده ناشی از لرزش و کارکرد عادی، این راهکارها را امتحان کنید:

۱. قرار دادن هارد روی سطح نرم (لرزه‌گیر)

بسیاری از صداهایی که می‌شنوید، در واقع تشدید لرزش هارد روی سطح میز است. میزهای چوبی یا فلزی مانند بلندگو عمل کرده و صدای موتور هارد را تقویت می‌کنند.

راه حل: هارد را روی یک پد موس ضخیم، یک تکه پارچه نرم، یا پایه‌های لاستیکی (لرزه‌گیر) قرار دهید. این کار لرزش را جذب کرده و صدا را به شدت کاهش می‌دهد.

۲. استفاده از کابل کوتاه‌تر و باکیفیت

گاهی اوقات نوسانات برق باعث می‌شود موتور هارد با صدای ناهنجار ریپ بزند.

راه حل: از کابل اصلی خود هارد استفاده کنید. کابل‌های بلندتر مقاومت بیشتری دارند و ممکن است باعث افت جریان و ایجاد صدای وزوز در موتور شوند.

۳. تغییر وضعیت قرارگیری (افقی یا عمودی)

برخی هاردهای اکسترنال (مخصوصاً مدل‌های رومیزی یا دسکتاپ) در یک جهت خاص صدای کمتری تولید می‌کنند.

راه حل: اگر هارد شما به صورت ایستاده (عمودی) طراحی شده، آن را به صورت افقی قرار دهید یا بالعکس. گاهی اوقات تغییر زاویه باعث می‌شود فشار روی بلبرینگ‌های موتور تغییر کرده و صدا قطع شود.

۴. مدیریت تنظیمات توان (Power Management)

ویندوز می‌تواند هارد را در زمانی که استفاده نمی‌شود به حالت خواب (Sleep) ببرد تا چرخش دیسک و صدای آن متوقف شود.

راه حل: در تنظیمات Power Options و بخش Advanced Settings، زمان "Turn off hard disk after" را روی عدد کمی (مثلاً ۵ دقیقه) قرار دهید. با این کار وقتی با هارد کار ندارید، کاملاً بی‌صدا می‌شود.

۵. یکپارچه‌سازی دیسک (Defragment)

اگر هارد شما به شدت "پراکنده" (Fragmented) باشد، هد مجبور است برای خواندن یک فایل مدام جابه‌جا شود که باعث صدای خِرخِر مداوم می‌شود.

راه حل: از ابزار Optimize and Defragment Drives در ویندوز استفاده کنید. مرتب کردن فایل‌ها باعث می‌شود جابه‌جایی مکانیکی هد به حداقل برسد.

جدول زمانی: چه وقت کاهش صدا جواب نمی‌دهد؟

وضعیت	اقدام	نتیجه
لرزش روی میز	استفاده از پد نرم	موفقیت‌آمیز
صدای ویز بلند	تغییر پورت USB	احتمال موفقیت بالا
صدای تق‌تق منظم	هر راهکاری	ناموفق (نیاز به تعمیر سخت‌افزاری)
صدای سایش فلز	هر راهکاری	ناموفق (خطر نابودی اطلاعات)

یک هشدار بسیار مهم:

هرگز سعی نکنید با ضربه زدن یا فشار دادن بدنه هارد صدا را قطع کنید. صفحات داخل هارد با سرعت بسیار بالا در حال چرخش هستند و کوچکترین فشار به بدنه می‌تواند باعث برخورد هد با دیسک و نابودی دائمی تمام اطلاعات شما شود.

چرا هارد اکسترنال ناگهان شروع به صدا دادن می‌کند؟

شروع ناگهانی صدا در هارد اکسترنالی که تا پیش از این بی‌صدا بوده، معمولاً نشان‌دهنده یک تغییر وضعیت فیزیکی یا الکترونیکی است. از آنجایی که هارد دیسک‌ها با دقت نانو کار می‌کنند، کوچک‌ترین اختلال می‌تواند قطعات مکانیکی را از تراز خارج کند.

در ادامه، دلایل اصلی این اتفاق ناگهانی را بررسی می‌کنیم:

۱. شوک فیزیکی یا لرزش ناخواسته

حتی اگر هارد از دست شما نیفتاده باشد، تکان خوردن شدید میز یا ضربه ناگهانی به بدنه‌ی هارد در حالی که دیسک‌ها با سرعت بالا (مثلاً ۵۴۰۰ دور در دقیقه) در حال چرخش هستند، می‌تواند باعث برخورد هد با صفحه شود.

نتیجه: این برخورد ناگهانی باعث می‌شود هد آسیب ببیند و از آن لحظه به بعد صدای تیک‌تیک یا تق‌تق شروع شود.

۲. نوسان ناگهانی برق یا ضعف منبع تغذیه

اگر منبع تغذیه (پاور) کامپیوتر ضعیف شده باشد یا نوسانی در شبکه برق رخ دهد، برد الکترونیکی هارد نمی‌تواند جریان لازم را برای موتور تامین کند.

نتیجه: موتور ریپ می‌زند و هد مدام به جای اولش برمی‌گردد. این موضوع باعث ایجاد صدای وزوز یا بیپ‌بیپ ناگهانی می‌شود.

۳. داغ شدن بیش از حد (Overheating)

اگر هارد برای مدت طولانی زیر بار سنگین باشد یا منافذ تهویه آن پوشانده شده باشد، قطعات فلزی داخل آن بر اثر گرما منبسط می‌شوند.

نتیجه: انبساط قطعات می‌تواند باعث شود که هد نتواند به درستی روی مسیرها (Tracks) قرار بگیرد و برای کالیبره شدن مجدد، صدای خِرخِر یا کلیک تولید کند.

۴. فرسودگی ناگهانی بلبرینگ‌های موتور

هارد دیسک‌ها دارای قطعات متحرک هستند که عمر مفیدی دارند. گاهی اوقات روغن محافظ بلبرینگ‌ها خشک شده یا ذرات میکروسکوپی در محور موتور گیر می‌کنند.

نتیجه: این اتفاق باعث می‌شود صدای چرخش هارد از یک "ویز" ملایم به یک صدای زوزه یا ناله بلند تبدیل شود.

تشخیص سریع: صدا از کجاست؟

نوع صدای ناگهانی	محتمل‌ترین علت	وضعیت خطر
تق‌تق (Clicking)	خرابی هد یا نقص در ناحیه سرویس دیسک	بحرانی (احتمال از دست رفتن داده)
بوق ظریف (Beeping)	گیر کردن هد روی دیسک یا نقص موتور	بسیار بالا (هارد نمی‌چرخد)
خِرخِر نامنظم	وجود بدسکتورهای شدید فیزیکی	متوسط به بالا (نیاز به بک‌آپ فوری)
سوت ممتد	نوسان برق یا مشکل در برد الکترونیکی	متوسط (کابل را عوض کنید)

۳ اقدام فوری که باید انجام دهید:

گوش دهید و تشخیص دهید: اگر صدا شبیه به برخورد دو قطعه فلزی یا تق‌تق منظم است، بلافاصله هارد را از سیستم جدا کنید.
بک‌آپ بگیرید (فقط در صورت شناسایی): اگر هارد هنوز شناسایی می‌شود، فقط مهم‌ترین فایل‌ها را بردارید. کپی کردن حجم زیادی از اطلاعات در این وضعیت می‌تواند تیر خلاص به هارد باشد.
کابل را عوض کنید: برای اطمینان از اینکه مشکل از برق نیست، هارد را با کابل کوتاه اصلی به پورت پشت کیس کامپیوتر دیگری وصل کنید.

راهنمای پیشگیری از ایجاد صدا در هارد اکسترنال

پیشگیری از ایجاد صدا در هارد اکسترنال، در واقع پیشگیری از آسیب‌های فیزیکی و مکانیکی است. از آنجایی که قطعات داخلی هارد با دقت نانومتری کار می‌کنند، رعایت چند نکته ساده می‌تواند عمر دستگاه شما را چندین سال افزایش دهد و از رسیدن به مرحله «تیک‌تیک» یا «تق‌تق» جلوگیری کند.

در ادامه، راهنمای جامع مراقبت از هارد اکسترنال آورده شده است:

۱. جابه‌جایی هوشمندانه (قانون طلایی)

بیشترین آسیب زمانی رخ می‌دهد که هارد در حال کار (چرخش دیسک) تکان بخورد.

ثابت نگه داشتن: وقتی هارد به سیستم وصل است، به هیچ وجه آن را جابه‌جا نکنید. حتی یک چرخش ساده روی میز می‌تواند باعث برخورد هد با دیسک شود.
صبر برای توقف کامل: بعد از زدن گزینه Safely Remove و جدا کردن کابل، حدود ۱۰ تا ۲۰ ثانیه صبر کنید تا چرخش دیسک‌ها بر اثر نیروی گریز از مرکز کاملاً متوقف شود، سپس هارد را بردارید.

۲. استفاده از کیف‌های ضد ضربه (Hard Case)

کیف‌های معمولی فقط جلوی خط و خش را می‌گیرند.

آنتی‌شوک: از کیف‌هایی استفاده کنید که دیواره سخت و لایه داخلی ابری یا ضربه‌گیر دارند. این کیف‌ها شوک‌های ناشی از زمین خوردن ناگهانی را تا حد زیادی جذب می‌کنند.

۳. مدیریت کابل و پورت

نوسانات برق یکی از عوامل اصلی "ریپ زدن" موتور و ایجاد صدای وزوز است.

استفاده از کابل اصلی: کابل‌های متفرقه ممکن است جریان کافی را عبور ندهند.
جدا کردن کابل: هرگز هارد را با کابل در کیف نگذارید. فشار به سوکت کابل در درازمدت باعث لقی و اتصالی می‌شود که عامل اصلی صداهای ناشی از نوسان برق است.

۴. جلوگیری از داغ شدن (Overheating)

حرارت زیاد باعث منبسط شدن قطعات فلزی ظریف داخل هارد می‌شود.

سطح سخت: هارد را روی فرش، پتو یا سطوح نرم که گرما را محبوس می‌کنند قرار ندهید. سطح صاف و خنک (مانند میز) بهترین گزینه است.

۵. ایمنی در برابر میدان‌های مغناطیسی

هارد دیسک‌ها اطلاعات را به صورت مغناطیسی ذخیره می‌کنند.

دوری از آهن‌ربا: هارد را در نزدیکی آهن‌رباهای قوی، اسپیکرهای بزرگ یا دستگاه‌های دارای ترانسفورماتور قرار ندهید، زیرا ممکن است باعث اختلال در موقعیت‌یابی هد و ایجاد صدای تیک‌تیک شود.

۶. بررسی دوره‌ای سلامت (نرم‌افزاری)

پیش از اینکه بدسکتورها به صدا تبدیل شوند، آن‌ها را شناسایی کنید.

تست سلامت: ماهی یک بار با استفاده از نرم‌افزارهایی مثل Hard Disk Sentinel وضعیت سلامت (Health) هارد را چک کنید. اگر سلامت از ۱۰۰٪ پایین‌تر آمد، یعنی هارد در حال فرسوده شدن است و باید بک‌آپ بگیرید.

چک‌لیست سریع مراقبت

اقدام	چرا باید انجام شود؟
Safely Remove	برای پارک شدن امن هد و جلوگیری از برخورد با دیسک
جدا نکردن ناگهانی کابل	جلوگیری از شوک الکتریکی به برد و موتور
استفاده از پورت پشت کیس	تامین ولتاژ پایدار و جلوگیری از تیک‌تیک برقی
قرار دادن روی پد لرزه‌گیر	کاهش استهلاک بلبرینگ‌های موتور

یک نکته حرفه‌ای: اگر به دنبال حافظه‌ای هستید که هیچ‌وقت صدا ندهد و در برابر ضربه کاملاً مقاوم باشد، در خرید بعدی به سراغ SSD اکسترنال بروید.

برای دریافت نکات بیشتر درباره نگهداری هارد اکسترنال و آموزش‌های تخصصی کامپیوتر، حتماً ما را در اینستاگرام دنبال کنید.

نظرات کاربران

افزودن نظر